Question of Gender Inequality in Sikhism ?

Gender Inequality in Rehat Maryada?

Guru Piayario Jios,

Dr. Karminder Singh PH.D has given an understanding of this section of the SRM in his treatise on the SRM published quite some time ago on various Forums and Magazines. Briefly its this.

The word “daughter” arouses cries of Gender Bias…Some Siksh have suggested that an additional sentence mentioning “son” should be added.(Son of a Sikh should marry a Sikh) Others have suggested that it should be amended to read..A SIKH should marry a SIKH..and yet others have even gone so far as to suggest that this means that a son of a SIKH can marry a non-Sikh Girl.
Continue reading “Question of Gender Inequality in Sikhism ?”

Suhee Mahalla 4 : The Core Message of Guru Ramdass Ji addressed to every SIKH


All Sikh weddings are solemnized by the ‘lavan’ or circumambulation of the Sri Guru Granth Sahib ji by the couple in synchronisation with the reading of Suhee M 4 from Ang 773 to 774. The term for this ceremony is Anand Karaj (Bliss).

The shabad Suhee M 4 expounds a deep desire for realization by the ‘Atma’ of our ‘Paramatma’.  It contains four approaches (sections) and each approach / section has a core message. 

Continue reading “Suhee Mahalla 4 : The Core Message of Guru Ramdass Ji addressed to every SIKH”

The Chaar Lavaan- A compilation of Readers Posts on the SVF Wattsapp Forum


A Sikh wedding ceremony incorporates four circumambulations around the Sri Guru Granth Sahib ji while a shabad, Suhee M 4, is sung.

First of all we need to appreciate that the Suhee M 4 was NOT written for a Sikh marriage ceremony or Anand Karaj. All of Gurbani is spiritual and hence any union spoken of in Sri Guru Granth Sahib ji (yog, vivah, viah, kurmayee etc) is between man and God. 

Continue reading “The Chaar Lavaan- A compilation of Readers Posts on the SVF Wattsapp Forum”

Enlightened Faith – A compilation of Readers Comments on SVF WattsApp Forum


Sikhism was introduced by Baba Nanak and the complete journey of the revelation of the Shabad Guru was continued via nine other human teachers. This is an indisputable fact.

However a poser here is this. Why was ‘Gurgaddi’ (Guruship) not passed on to the offsprings of the first three Sikh gurus? Why did the ‘Gurgaddi’ elude the sons of Baba Nanak, Bhai Lehna and Baba Amar Das? Why were they overlooked and the leadership passed on to an outsider?

We are led to believe in stories that Guru Nanak Sahib ji ‘tested’ Sri Chand and Lakhmi Das and found them wanting in the qualities he was looking for! Testing is done when someone does not know another’s stand. We test to find out where other people stand in accordance with our own beliefs. But our Gurus never needed to test anyone or anybody. ‬

Continue reading “Enlightened Faith – A compilation of Readers Comments on SVF WattsApp Forum”

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੱਤਕ ਬਨਾਮ ਵੈਸਾਖ

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੱਤਕ ਬਨਾਮ ਵੈਸਾਖ

ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ

ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ

ਜਨਮ ਅਤੇ ਸਾਖੀ ਦੇ ਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣੇ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਜਨਮ ਦੀ ਗਵਾਹੀ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਜਨਮ ਸਾਖੀ, ਕੇਵਲ ਜਨਮ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮੱਤ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਾਖੀ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹੀ ਸਿਰਲੇਖ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸੀਲਿਆਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਸਥਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ, “ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ” ਜੋ ਹਾਫਜ਼ਾ ਵਾਦੀ, ਵਲਾਇਤ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਕੌਲਬਰੁਕ ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਆਦਿ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, “ਪੋਥੀ ਸਚ ਖੰਡ” ਮਿਹਰਬਾਨ ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ, “ਆਦਿ ਸਾਖੀਆਂ” ਸ਼ੰਭੂ ਨਾਥ ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਪਤ੍ਰੀ, ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ, “ਗਿਆਨ ਰਤਨਾਵਲੀ”  ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ, “ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹ ਕੀ” ਕ੍ਰਿਤ ਸੰਤ ਦਾਸ ਛਿੱਬਰ, ਜੋ ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਵਾਲੀ ਦਾ ਹੀ ਕਾਵਿਕ ਰੂਪ ਹੈ, “ਆਦਿ ਸਾਖੀਆਂ” ਭਾਈ ਬੂਲਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ੀਹਾ ਉੱਪਲ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ “ਸਾਖੀ ਮਹਿਲ ਪਹਿਲੇ ਕੀ” ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।  ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਪਿਛਲੀ ਡੇਢ ਸਦੀ ਤੋਂ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਲਿਖੇ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਹੋ ਰਹੀ ਕਥਾ। ਇਸ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਦੇ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਉਤਾਰੇ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ  ਛਾਪੇ ਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਛਾਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ `ਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਖ-ਪੜਚੋਲ, ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਦੀ ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। 

Continue reading “ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੱਤਕ ਬਨਾਮ ਵੈਸਾਖ”


(oh my ……… Teerath Yatra)

What is a Teerath Yatra or Pilgrimage?

A journey made to some sacred place as an act of religious devotion or in search of moral or spiritual significance is termed as a teerath yatra or pilgrimage.

I have heard of people saving hard for a pilgrimage and also of some who journey every year as they have the means to do so.

What are they hoping for? Some people do so in the belief that they will attain heavenly aid and come to know God or to access religious powers, knowledge or experience. Others seek boons for health, wealth, progeny and deliverance after death. All are seekers clutching at a straw.
Continue reading “(OH MY… TEERATH YATRA )”



“Rehat Pyari Mujhko Sikh Pyara Nahi.”
 It is a Sikh’s code of conduct that I love, not the Sikh without it. This is a quote often heard at Vasakhi semagams and everyone assumes that these words were uttered and written by Guru Gobind Singh ji himself. However research reveals that they are just written by someone else as part of a ‘Rehatnama!’

This verse is not Gurbani; meaning it is not from the Sri Guru Granth Sahib ji but that does not automatically mean we disregard it. But it does mean that we interpret it (and everything else that is not Gurbani) on the kasvatee (benchmark) of Gurbani, on the basis of Sri Guru Granth Sahib ji. If it is in line with the teaching in Sri Guru Granth Sahib ji we accept it. If it is not in line we reject it.  Continue reading “SIKH PYARA KI REHAT PYAREE”


Dukh daroo sukh rog bhaeya

All of us have suffered some time or other from some rog. Rog is suffering caused by pain. This pain or suffering can be physical as caused by sickness or mental as caused by thoughts in the mind.

What can reduce physical pain? Yes, medical treatment with pills, ointments, bandages and injections for the patient as well as surgery, exercise, massage and spa come to mind. But what about the mind itself? Can there be illnesses that are not physical in nature? And what lies behind such ailments?

One can also be hurt from being being criticised, scolded or rebuked. Similarly being robbed or victimised at school or place of work can be painful. There can also be mental pain in being poor and homeless just as the lack of education can be felt as a handicap to good employment. Continue reading “ROG AND ROGI”



Have you heard of the Chinese/Japanese wisteria, trumpet and pipevines?

These are a few of the bad vines or creepers that have the capability of shading out a tree’s leaves, adding weight and even girdling (strangling) the tree’s limbs. The challenge to Sikhi today has been described as a similar creeper that is circling the tree as it grows.

Friends, do you know what is this creeper and what it is out to destroy?

Let me tell you more. This venomous creeper is the weapon of those who are out to absorb Sikhi into the fold of Sanatanism or Hindutva. It attempts to destroy the uniqueness afforded by Guru Nanak Sahib ji and the other Sikh gurus wherein only One Creator and universal brotherhood with equality and justice for all is emphasised. Continue reading “BEWARE THE CREEPER”



Ritualizing or Spiritualizing?

By Karminder Singh Ph.D (Boston)

Kuala Lumpur, Malaysia.

This article has two objectives: to bring about genuine appreciation of Sukhmani Sahib within the Sikh reader’s mind; and secondly to help remove the plethora of dera-concocted myths and tales that have succeeded in turning Sukhmani recital into a ritual.

After Japji and Rehras, the Sukhmani is believed to be the most widely recited banee. Why then is there a need to bring about appreciation of banee that is already widely read? The reasons have to do with the motivations underlying our recitation. The basic argument is that if our motives are misplaced, our reading of a banee, even if done on a nitnem basis renders it ritualistic. Gurbani, is divine enlightenment. And enlightenment is, in essence, the anti-thesis of ritual. But if our Gurbani reading is reduced to ritualistic reciting and chanting, then there can be no greater folly in the realm of one’s spiritual journey. Continue reading “SUKHMANI, SIKHI AND FRAUDULENT BABAS”

The Truth of Deh Shiva

By Karminder Singh Dhillon PhD (Boston)

We have been told that Deh Shiva Bar Mohey is the “National Anthem” of the Sikhs. And that it is meant to be sung during the salami for our Nishan Sahib.

Is this the truth or have we been taken for a ride?

This article attempts to answer this question by exploring the origins of the composition and revealing the true meanings of Deh Shiva.
Continue reading “The Truth of Deh Shiva”

ਖਾਲਸਾ ਮਹਿਮਾ ….ਖਾਲਸਾ ਮਹਿਮਾ….ਖਾਲਸਾ ਮਹਿਮਾ…. ਇਨਹੀ ਕੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੇ ਸਜੇ ਹਮ ਹੈ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਪੰਨਾ 716 ਉਪਰ ਦਰਜ ਕੁਝ ਪੰਗਤੀਆਂ

ਖਾਲਸਾ ਮਹਿਮਾ ….ਖਾਲਸਾ ਮਹਿਮਾ….ਖਾਲਸਾ ਮਹਿਮਾ….

ਇਨਹੀ ਕੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੇ ਸਜੇ ਹਮ ਹੈ

ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਪੰਨਾ 716 ਉਪਰ ਦਰਜ ਕੁਝ ਪੰਗਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਖਾਲਸਾ ਮਹਿਮਾ’ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋ ਪਹਿਲਾ, ਆਓ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਜਾਣ ਲਈਏ।
ਸਵੈਯਾ। ਪਾਤਸਾਹੀ 10
ਜੋ ਕਿਛੁ ਲੇਖੁ ਲਿਖਿਓ ਬਿਧਨਾ ਸੋਈ ਪਾਈਯਤੁ ਮਿਸ਼ਰਜੂ ਸ਼ੋਕ ਨਿਵਾਰੋ।।
ਮੇਰੋ ਕਛੂ ਅਪਰਾਧੁ ਨਹੀ ਗਯੋ ਯਾਦ ਤੇ ਭੂਲ ਨਹ ਕੋਪੁ ਚਿਤਾਰੋ।।
ਬਾਗੋ ਨਿਹਾਲੀ ਪਠੈ ਦੈਹੋ ਆਜੁ ਭਲੇ ਤੁਮ ਕੋ ਨਿਸਚੈ ਜੀਅ ਧਾਰੋ।।
ਛਤ੍ਰੀ ਸਭੈ ਕ੍ਰਿਤ ਬਿੱਪਨ ਕੇ ਇਨਹੂ ਪੈ ਕਟਾਛ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੈ ਨਿਹਾਰੋ।। 1।।
ਹੇ ਮਿਸ਼ਰ ! ਵਿਧਾਤਾ ਨੇ ਜੋ ਲੇਖ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉਹ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀ ਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਤਿਆਗਾ ਦਿਓ। ਮੇਰਾ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀ ਹੈ। ਮੈ ਭੁਲ ਗਿਆ ਸੀ (ਮੈ ਆਪ ਨੂੰ ਖਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲੰਗਰ ਵਰਤਾ ਦਿੱਤਾ) ਮੈ ਅੱਜ ਹੀ ਆਪ ਲਈ ਚੰਗੇ ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਰਜਾਈ ਆਦਿ ਭੇਜ ਦੇਵਾਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀ ਬੇਫਿ਼ਕਰ ਰਹੋ। ਛਤ੍ਰੀ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਾਮਣਾਂ ਦੇ ਦਾਸ ਹੀ ਹਨ ਤੁਸੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿ੍ਰਪਾ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖੋ।1।
ਜੁੱਧ ਜਿਤੇ ਇਨ ਹੀ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਇਨ ਹੀ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਸੁ ਦਾਨ ਕਰੇ।
ਅਘ ਅਉਘ ਟਰੇ ਇਨ ਹੀ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਇਨ ਹੀ ਕੀ ਕਿ੍ਪਾ ਫੁਨ ਧਾਮ ਭਰੇ।
ਇਨ ਹੀ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਸੁ ਬਿਦਿਆ ਲਈ ਇਨ ਹੀ ਕੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸਭ ਸਤ੍ਰ ਮਰੇ।
ਇਹਨੀ ਕੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੇ ਸਜੇ ਹਮ ਹੈ ਨਹੀ ਮੋਸੇ ਗਰੀਬ ਕਰੋਰ ਪਰੇ। 2।
ਮੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕਿ੍ਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਯੁੱਧ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕਿ੍ਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮਿਟ ਗਏ ਅਤੇ ਘਰ ਧੰਨ-ਦੋਲਤ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕਿ੍ਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿ੍ਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੀ ਸ਼ੋਭਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਕਰੋੜਾਂ ਗਰੀਬ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਦੱਸ-ਪੁਛ ਨਹੀ ਹੈ।2।
Continue reading “ਖਾਲਸਾ ਮਹਿਮਾ ….ਖਾਲਸਾ ਮਹਿਮਾ….ਖਾਲਸਾ ਮਹਿਮਾ…. ਇਨਹੀ ਕੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੇ ਸਜੇ ਹਮ ਹੈ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਪੰਨਾ 716 ਉਪਰ ਦਰਜ ਕੁਝ ਪੰਗਤੀਆਂ”

Simran in Context of Sikhi-Gurmat-Gurbani

SIMRAN ਸਿਮਰਨ is a Sanskrit word that translates as remembrance. Its Punjabi equivalents are ਯਾਦ and ਚੇਤਾ. The evening Sikh prayer Rehras (ਰਹਿਰਾਸ) contains a verse: ਊਡੈ ਊਡਿ ਆਵੈ ਸੈ ਕੋਸਾ ਤਿਸੁ ਪਾਛੈ ਬਚਰੇ ਛਰਿਆ ॥ ਤਿਨ ਕਵਨੁ ਖਲਾਵੈ ਕਵਨੁ ਚੁਗਾਵੈ ਮਨ ਮਹਿ ਸਿਮਰਨੁ ਕਰਿਆ ॥ (GGS page 10) [Guru Arjun uses the illustration of the florican – a migratory bird of cold regions which flies out long distances in search of food; leaving its young behind. Despite the distance,  separation and the continually arduous task of finding food that the bird has to perform,  remembrance of its offspring remains a constant. (ਮਨ ਮਹਿ ਸਿਮਰਨੁ ਕਰਿਆ)।

Sikhi places primary importance on remembering God at all times. Guru Arjun says in GGS page 263 ਪ੍ਰਭ ਕਾ ਸਿਮਰਨੁ ਸਭ ਤੇ ਊਚਾ ॥ Meaning of all spiritual deeds, keeping God in one’s mind or remembering Him is of the highest order. The vocabulary of Sikhi that has captured such a principle is Naam Simran ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ. The meanings of the words Naam and Simran within the context of Gurbani is as follows.
Continue reading “Simran in Context of Sikhi-Gurmat-Gurbani”

The Three Pillar of Gurmat – Naam Japo, Kirt Karo, Vaand Chhako

ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੋਵੇ ਜੋ..
ਨਾਮ ਜਪੋ-ਕਿਰਤ ਕਰੋ- ਵੰਡ ਕੇ ਛਕੋ ਦੇ ਬਾਰੇ ਨਾਂਹ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ॥
ਆਉ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਚਾਨਣ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪਦਾ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸਿਸ ਕਰੀਏ॥

੧.ਨਾਮ ਜਪੋ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਸਬਦਾਵਲੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਮ ਨੂੰ ਨਾਮੁ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਂਦਾ ਹੈ॥ਜਿਵੇ ਸਾਡੇ ਜੋ ਨਾਮ ਹਨ ਉਹ ਸਾਡੇ ਮਾਪਿਆਂ ਜਾ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇਰਿਆ ਸਾਡੇ ਗੁਣ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਰੱਖੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ॥ਇਸੇ ਲਈ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਸਿੰਘ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ,ਕੋਈ ਸਰਗੁਣ ਸਿੰਘ ਅਸਲ ਵਿਚ ਨਿਰਗੁਣ ਸਿੰਘ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਸਿੰਘ ਅਮੀਰ ਸਿੰਘ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ॥ਇਸਲਈ ਇਕਲੇ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਖਰੀ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦੀ॥
ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਾਮੁ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇਹ ਹੈ ਕੇ..
ਜੇਹਾ ਡਿਠਾ ਮੈ ਤੇਹੋ ਕਹਿਆ ॥
ਤਿਸੁ ਰਸੁ ਆਇਆ ਜਿਨਿ ਭੇਦੁ ਲਹਿਆ ॥
ਜੇ ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦਿਆਲੂ ਆਖਿਆ ਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦਿਆਲਤਾ ਵੇਖ ਦਿਆਲੂ ਆਖਿਆ॥
ਜੇ ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੋਬਿੰਦ ਆਖਿਆ ਤਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਕੇਦਰ ਵੇਖ ਗੋ-ਬਿੰਦ ਆਖਿਆ॥
ਜੇ ਕਿਸੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲੋਂ ਆਖਿਆ ਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਕ੍ਰਿਪਾਲੋਂ ਆਖਿਆ!!
ਇਸਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੇ ਨਾਮੁ ਬਾਰੇ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਬਾਣੀ ਨਾਮੁ ਹੈ ਨਾਮੁ ਰਿਦੈ ਵਸਾਈ ॥
ਸਾਰੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਨਾਮੁ ਹੈ॥
੨.ਕਿਰਤ ਕਰੋ
ਕਿਰਤ ਕਰੋ ਦੇ ਅੱਖਰੀ ਅਰਥ ਹਨ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ,ਕਾਜ ਕਰਨਾ॥
ਹੁਣ ਇਥੇ ਲੋੜ ਹੈ ਕਾਜ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਕਿਉ ਕੇ ਕਾਜ ਤਾ ਵਿਕਰਮੀ ਵਾਲਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਕਰਮੀ ਵਾਲਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ॥ਹੋਰ ਸੌਖੇ ਲਵਜਾ ਵਿਚ ਚੋਰ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨਾ ਵੀ ਤਾ ਉਸਦਾ ਕਾਜ ਹੈ॥ਸੋ ਆਉ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ ਕੇ ਕਿਹੜੀ ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ ਹੈ॥
ਸੇਵ ਕੀਤੀ ਸੰਤੋਖੀਈ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹੀ ਸਚੋ ਸਚੁ ਧਿਆਇਆ ॥
ਓਨ੍ਹ੍ਹੀ ਮੰਦੈ ਪੈਰੁ ਨ ਰਖਿਓ ਕਰਿ ”ਸੁਕ੍ਰਿਤੁ” ਧਰਮੁ ਕਮਾਇਆ ॥
ਦਰਅਸਲ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਪਿੱਛੇ ਸੁਕਰਮ ਖੜਾ ਹੋਂਦਾ ਹੈ॥
੩. ਵੰਡ ਛਕੋ
ਠੀਕ ਹੈ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੰਧ ਦਸਵੰਦ ਨਾਲ ਜਿਆਦਾ ਜੋੜ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਕੇ ਜੋ ਪੁਆਇੰਟ ੧ ਤੇ ੨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਅਸੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਭਾਵ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਭਿਆਸ ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਕਮਾਈ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਗੇ ਵੰਡਣਾ ਬਹੁਤ ਲਾਜਮੀ ਹੈ॥ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ..
ਗੁਣਾ ਕਾ ਹੋਵੈ ਵਾਸੁਲਾ ਕਢਿ ਵਾਸੁ ਲਈਜੈ ॥ ਜੇ ਗੁਣ ਹੋਵਨ੍ਹ੍ਹਿ ਸਾਜਨਾ ”’ਮਿਲਿ ਸਾਝ ਕਰੀਜੈ” ॥
”’ਸਾਝ ਕਰੀਜੈ ਗੁਣਹ ਕੇਰੀ” ਛੋਡਿ ਅਵਗਣ ਚਲੀਐ ॥ ਪਹਿਰੇ ਪਟੰਬਰ ਕਰਿ ਅਡੰਬਰ ਆਪਣਾ ਪਿੜੁ ਮਲੀਐ ॥
ਜਿਥੈ ਜਾਇ ਬਹੀਐ ਭਲਾ ਕਹੀਐ ਝੋਲਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਜੈ ॥ ਗੁਣਾ ਕਾ ਹੋਵੈ ਵਾਸੁਲਾ ਕਢਿ ਵਾਸੁ ਲਈਜੈ ॥੩॥

Position of Women in Gurmat – Gurbani Context – Asa Ki Vaar

ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਲੋਕ ”ਭੰਡਿ ਜੰਮੀਐ”’ਨੂ ਸੁਰੂ ਕਰਨ ਤੂ ਪਹਲਾ ਇਕ ਗੱਲ ਵਿਚਾਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਕੇ ਪਿਛਲੀ ੧੫ ਵੀ ਪਉੜੀ ਤੂ ਬਾਹਮਣ ਬਾਦ ਪਾਖੰਡ ਵਾਦ ਉਤੇ ਚਰਚਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤੇ ਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਲੜੀ ਦੇ ਅੰਤਮ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਆ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਅਜੇਹਾ ਕਿਉ?

ਬਾਹਮਣ ਇਕ ਗੱਲ ਤੂ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਜਾਣੂ ਸੀ ਤੇ ਹੈ ਕੇ ਸਮਾਜ ਤੇ ਜੇ ਕਾਬਿਜ ਹੋਣਾ ਹੈ ਤਾ ਔਰਤ ਨੂ ਦਬਿਆ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਵੇ॥ਇਸ ਦੇ ਪਿਛੇ ਕਾਰਨ ਹੈ ਮਾਂ ਕੇਵਲ ਮਮਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀ ਸਗੋ ਮੁਢਲੇ ਗੁਣਾ ਦੀ ਨੀਹ ਹੋਂਦੀ ਹੈ॥ਮਾ ਦੀਆ ਦੋ ਗੋਦਾ ਹੋਂਦੀਆ ਹਨ ਇਕ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਪਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਪਲਦੀ ਹੈ ਇਹ ਦੋਵਾ ਤੂ ਸਮਾਜ ਬਣਦਾ ਹੈ॥ਹੁਣ ਜੇ ਮਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਬਾਹਮਣ ਵਾਦ ਪਾਖੰਡ ਵਾਦ ਘਾਣ ਕਰ ਜਾਵੇ ਤਾ ਇਸਦੇ ਅਸਰ ਵਜੋ ਜੀਵਨ ਤੇ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਦੋਵੇ ਸਿਧੇ ਤੋਰ ਤੇ ਬਾਹਮਣ ਵਾਦ ਪਾਖੰਡ ਵਾਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ॥ਜੋ ਚਾਲ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਪਉੜੀਆ ਵਿਚ ਸਮਝਾਈ ॥
ਮਃ ੧ ॥ ਭੰਡਿ ਜੰਮੀਐ ਭੰਡਿ ਨਿੰਮੀਐ ਭੰਡਿ ਮੰਗਣੁ ਵੀਆਹੁ ॥
ਮਹਲਾ ੧ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕੇ ਇਸਤਰੀ ਤੂ ਦੇਹ ਨੂ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਦੇਹ ਬਣਦੀ ਹੈ,ਤੇ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਆਹ ਦਾ ਰਸਮ ਹੋਂਦੀ ਹੈ॥
ਭੰਡਹੁ ਹੋਵੈ ਦੋਸਤੀ ਭੰਡਹੁ ਚਲੈ ਰਾਹੁ ॥ ਭੰਡੁ ਮੁਆ ਭੰਡੁ ਭਾਲੀਐ ਭੰਡਿ ਹੋਵੈ ਬੰਧਾਨੁ ॥
ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਦਾ ਹੈ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਜਗਤ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ॥ਇਸਤਰੀ ਮਰ ਜਾਵੇ ਤਾ ਹੋਰ ਇਸਤਰੀ ਲਭੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਓਕੇ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਰਿਸਤੇ ਦਾਰੀਆ ਚਲਦੀਆ ਹਨ॥
ਨੋਟ-”’ਭੰਡੁ ਮੁਆ ਭੰਡੁ ਭਾਲੀਐ”’ਸਿਖ ਦਾ ਓਹ ਸਿਧਾਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਕ ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਨੂ ਸਮਰਪਣ ਹੋਕੇ ਕੀਤਾ ਅਨੰਦੁ ਕਾਰਜ ਦੁਬਾਰਾ ਪਹਲੀ ਇਸਰਤੀ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤੂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ॥
ਸੋ ਕਿਉ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨ ॥
ਇਹ ਕਿਥੋ ਦੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਹੈ ਕੇ ਇਸਰਤੀ ਨੂ ਮੰਦਾ ਬੋਲਿਆ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰੀ ਉਤਪਤੀ ਚਲਾ ਕੇ ਕਈ ਹੀ ਮਹਾ ਪੁਰਖਾ ਨੂ ਸੰਸਾਰ ਨੂ ਸੇਧ ਦੇਣ ਲਈ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ॥
ਸਾਡੇ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆ ਵਿਚ ਵੀ ਅੱਜ ਦੁਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕੇ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਭੇਦ ਭਾਵ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਇਥੋ ਤੱਕ ਕੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਇਸਰਤੀਆ ਨੂ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਮਨਾਈ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ,ਦੇਖੋ ਗੁਰੂ ਕੀ ਆਖ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਅਖਵਾਣ ਵਾਲਿਆ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਕਿੰਨੀ ਗਿਰ ਚੁਕੀ ਹੈ॥
ਭੰਡਹੁ ਹੀ ਭੰਡੁ ਊਪਜੈ ਭੰਡੈ ਬਾਝੁ ਨ ਕੋਇ ॥
ਇਸਤਰੀ ਤੂ ਇਸਤਰੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਨਿਜਾਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਨਹੀ ਤਾ ਇਸਤਰੀ ਤੂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ॥
ਨਾਨਕ ਭੰਡੈ ਬਾਹਰਾ ਏਕੋ ਸਚਾ ਸੋਇ ॥
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਸਤਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕੇ ਕੇਵਲ ਸਚਾ,ਸਾਹਿਬ ਇਸਰਤੀ ਤੂ ਨਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ॥ਬਾਕੀ ਸਭ ਉਤਪਤੀ ਇਸਰਤੀ ਰਾਹੀ ਹੋਈ ਹੈ॥
ਜਿਤੁ ਮੁਖਿ ਸਦਾ ਸਾਲਾਹੀਐ ਭਾਗਾ ਰਤੀ ਚਾਰਿ ॥ ਨਾਨਕ ਤੇ ਮੁਖ ਊਜਲੇ ਤਿਤੁ ਸਚੈ ਦਰਬਾਰਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 473}
ਜੋ ਜੀਵ ਵਹਿਮਾ ਭਰਮਾ ਵਿਚੋ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇਕ ਸਚੇ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਿਫਤ ਸਲਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾ ਦੇ ਭਾਗ ਉਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ,ਹੇ ਨਾਨਕ ਅਜੇਹੇ ਜੀਵਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਰੂਪੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ॥